Ánh trăng

Hồi nhỏ sống với đồng với sông rồi với bể hồi chiến tranh ở rừng vầng trăng thành tri kỉ Trần trụi với thiên nhiên hồn nhiên như cây cỏ ngỡ không bao giờ quên cái vầng trăng tình nghĩa Từ hồi về thành phố quen ánh điện cửa gương vầng trăng đi qua ngõ như người dưng qua đường Thình lình đèn điện tắt phòng buynh-đinh tối om vội bật tung cửa sổ đột ngột vầng trăng tròn Ngửa mặt lên nhìn mặt có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng... Trăng cứ tròn vành vạnh kể chi người vô tình ánh trăng im phăng phắc đủ cho ta giật mình. ---Nguyễn Duy---

Đi kiểm tra tiết kiệm điện. Mùa tiết kiệm điện mà đèn phố chói loà thứ "ánh sáng văn minh". Bất giác nhìn lên! Trăng treo lơ lửng ngay trên đỉnh đầu. Tròn đầy viên mãn. Giật mình! Bao ngày tháng qua đi, dù ai vô tâm, dù ai hờ hững, trăng vẫn không hề lỗi hẹn với nhân gian.

Trăng có buồn không? Khi người ta vui với phố xá thênh thang rạng ngời ánh điện, không ai bận tâm xem trăng khuyết hay tròn, có lẽ trăng buồn tủi lắm, nên trăng mới hao gầy... Nhưng gặp lại cố nhân, trăng vẫn tươi cười niềm nở. Trăng hiền từ và bao dung quá!

Người đã khác. Không gian và thời gian cũng khác. Nhưng trăng mãi là trăng của ngày xưa. Ngày xưa! Tự nhiên quay quắc thèm cái ngày xưa xa lắc...

Cái ngày đó, nó - một con bé nhà quê gầy nhom, đen nhẻm, tóc loe hoe mấy sợi như đuôi bò mê trăng đến ngẩn ngơ. Mùa trăng, ngay từ chiều anh em nó đã gò lưng cọ sạch sân và hè để tối đến, cả nhà rải chiếu ra sân, quây quần sum họp. Những lúc như thế, cả nhà đều thích nghe mẹ hát (à không, hồi đó gọi là "má", chứ không phải "mẹ" như bây giờ.) "Nằm nghe sóng vỗ từng lớp xa, bọt tràn theo từng làn gió đưa... Biển xanh cát trắng như tình anh với em, hơn cả những vì sao đêm. Trăng nhô lên cao, trăng khuất sau đồi núi, mây xanh xanh lơ, kìa đắm say tình mới. Đến đây với em mà ngỡ trong giấc mơ, mắt em u hoài là cả một trời thơ..." hay "Nhà em có hoa vàng trước ngõ, tường thật là cao, có dây leo kín ngoài..." Má hát say sưa, giọng má êm êm dìu dặt, du dương trầm bổng, rót vào lòng nó những đê mê... Mấy chị em nó há hốc ra nghe, như lũ ếch mong mưa.

Đến lượt ba hát, thường thì bắt đầu bằng: " Có những đêm buồn, anh ngồi nhìn hoả châu rơi, mơ một ngày mai, pháo nổ vang trên lối về. Từng ánh mắt hoả châu, là hoa đăng ngày cưới..." Giọng ba trầm ấm, lan toả vào không gian rồi thấm vào lòng người, nhẹ như màng sương giăng trong ánh trăng bàng bạc. Rồi thì ba sẽ ngâm thơ. Chắc chắn như vậy rồi, vì nhu cầu "nghe thơ theo yêu cầu" của chị em nó lớn lắm. Nài bằng được mới thôi. "Bé wỏu chị hăm" luôn đắt show với những lời yêu cầu thể hiện thơ của ba, hết bài này tới bài kia, vì chị là đứa thuộc thơ ba nhiều nhất. Thơ ba vừa mộc mạc, vừa lãng mạn, vừa đậm tình. Nhưng có lẽ thích nhất vẫn là bài "Quê ngoại", vì nhà nó, ai cũng yêu Ngoại nhất.

"Đường về quê ngoại qua Sông Vệ

Vui lắm đò đưa dưới bến Sông

Quê ngoại tôi xưa ở Trà Bồng,

Cau dừa khuất bóng ánh rạng đông..."

Còn nó, cũng hát, cũng múa, cũng đọc thơ tá lả bùng binh. Hình như không hay lắm nhưng ai cũng im lặng lắng nghe, chẳng ai cười nó, vì nó thể hiện tất cả điều đó bằng cả trái tim, bằng cặp mắt rưng rưng, bằng cái giọng lạc đi và sóng mũi cay cay vì xúc động. Có lẽ vì được lắng nghe chăm chú nên nó phải nỗ lực thể hiện hết mình, thể hiện bằng sự rung động sâu xa tận đáy lòng mới không phụ lòng cả nhà.

Rồi nó sung sướng thả hồn theo gió, theo trăng, dõi mắt vào vũ trụ bao la. Anh em nó thích tìm những ngôi sao sáng nhất, rồi tìm những ngôi sao nhỏ nhất, mờ nhạt nhất. Bầu trời không chỗ nào là không có sao. Cứ nhìn thủng một chỗ nào đó trên nền trời, thế nào cũng moi lên được một ngôi sao. Mỗi lần như thế, anh em nó khoái tít mắt.

Khoái nhất là thỉnh thoảng, lẫn trong dải ngân hà chia đôi bầu trời- nơi mà mẹ nói mỗi năm Ngưu lang- Chức nữ gặp nhau một lần vào Rằm tháng bảy, có một ngôi sao di động đang nhấp nháy. Là máy bay đó! Khám phá vĩ đại chưa!?

Àh mà vui nhỉ? Ở trên trời người ta cũng làm nông như ba mẹ nó. Nếu không thì tại sao ông trời ổng cũng có đám đất cày y như đám đất cày trước nhà nó. Một lúc sau thì ổng lại tháo nước vào ruộng ngâm ải đất cày nên đất vỡ ra. Anh nó cứ khăng khăng đó là mây. Í ẹ! Sai rồi! Đích thi là đất cày! Trên trời không làm nông thì làm gì? Thằng cuội nó cũng đi chăn trâu đó thôi! Không nghe "Thằng cuội ngồi gốc cây đa, để trâu ăn lúa, gọi cha ời ời, Cha còn cắt cỏ trên trời, mẹ còn... " à?(mẹ nó làm gì nhỉ?) Đấy! Chắc chắn trong học bạ thằng Cuội thể nào cũng ghi phần nghề nghiệp cha mẹ là "làm nông" như mình roài. hihi...

Trăng càng sáng, nhìn thằng Cuội càng rõ. Thằng này lười lắm đây. Lại còn nói dối... như Cuội nữa! Thật không tốt chút nào! Eo ơi! Mà trăng cũng chẳng khá hơn đâu! Trăng ham vui lắm cơ! Mỗi lần nó đi dọc con mương đón mẹ nó làm đồng về muộn, Trăng cũng nhảy tõm xuống nước đi theo nó hoài. Trăng cứ loang loáng trên mặt nước nhấp nhô con sóng nhỏ lăn tăn... Chỉ khi mẹ nó xuống bến rửa chân, trăng mới chao mình trốn mất. Lúc nó đi ra giếng lấy nước cũng vậy. Trăng cứ rủ nó ngước cổ lên trời nhìn hoài, đến khi nhìn xuống giếng đã thấy Trăng ở đó tự bao giờ. Làm nó cứ mê man ngắm. Trăng hư lắm biết không!? Nhưng ghét anh nó cứ hay phá đám bằng cách thả cái gàu nhôm dài ngoẵng xuống giếng, làm Trăng run rầy, vỡ tan... Giận anh quá đi mất!

Nói vậy chứ đôi khi Trăng cũng ngoan lắm áh! Lúc chị em nó chạy nhảy trên đám đất cày trước nhà, Trăng cũng nhiệt tình toả ánh sáng mát dịu xuống soi cho chị em nó chơi đấy thôi. Không nỡ để Trăng đơn côi, nó chạy trên ruộng đã gặt mà cổ cứ ngước lên trời, để xem Trăng với nó, ai chạy nhanh hơn. Cuối cùng thì, hix hix...

Trăng bầu bạn với nó suốt cả tuổi thơ, cùng nó lớn khôn bằng những lời ru mà ngày xưa, Ngoại cũng từng ru Mẹ.

Rồi một ngày tuổi của nó cũng tròn như Trăng, cái ngày mà nó chia tay Thầy cô và đám bạn ở Trường cấp hai, chia tay cánh đồng lúa mênh mông có rặng tre xa xa trước nhà mà nó khắc sâu vào đầu để "chẳng bao giờ quên", chia tay ngôi nhà có cái sân gạch với những đêm Trăng hạnh phúc ngày nào, chia tay một người... để ra đi mà lòng vương vấn mãi.

Chẳng bao giờ nó quên được giây phút ấy. Cũng một đêm Trăng loang loáng trên mặt nước con mương thuỷ lợi của thôn, cái cậu con trai giỏi nhất khối, đẹp giai nhất khối - người mà nó rất chi ngưỡng mộ đã chặn đầu xe đạp của nó nài nỉ: "L có điều này cần nói với T, một chút thôi!" Eo ơi! Khỏi phải nói tâm trạng của nó lúc này! "Tim đập chân run hồn xiêu phách lạc"! Cái điều mà nó thiết tha mong đợi đã đến. Nhưng sao lại run thế này hả trời! Chít mất thui! Mà lại ngay đường làng, người ta dị nghị chít, mới tí tuổi đầu. Thế nên, mặc dù muốn được nghe cái lời đó lắm cơ, nhưng lại bảo: " T phải về thôi, bữa nay không học mà về trễ má T la" " Một chút thôi mà, năn nỉ đó! Thật ra L muốn nói lâu rồi..." Úi mẹ ơi, đứng tim! "Thôi, để hồi khác nghen! T sợ má T la lắm" Thế là dzọt lẹ, để cho ai kia đứng đó ngẩn ngơ... Dzọt lẹ mà trong lòng tiếc hậm hụi! Tiếc đứt ruột đứt gan! Cả buổi tối đó, cả mấy ngày sau đó, đầu óc cứ lơ lơ lững lững... Trăng biết tỏng nên cứ cười cười. Ghét Trăng ghê!

Rồi khi là sinh viên, ở Sài Gòn, không có mẹ nào la, thế mà khi cái cậu bạn học cấp 3 định mi, nó cũng cúi xuống, thành ra cậu ta đành hôn lên tóc mà rằng " Giữ mãi tình bạn này nghen!". Lạ lắm! Cũng xuyến xao xao xuyến, định quay xe lại, cậu bạn cũng tính chạy lại... Nhưng nó lại lắc đầu, rồi phóng xe đi! Gọi là phóng đi chứ vừa khuất là đi chậm lại, rơi vào trạng thái... lâng lâng... ặc ặc. Ủa! Kỷ dzậy cà? Đã thẩm định kỹ rồi mà, đã xác định là "không!" rồi mà, sao vẫn "rung rinh" nhễ.

Đêm đó, cũng là Trăng, rình mò theo dõi người ta.

Rồi đến khi gặp người ấy, vì "ở hai đầu nỗi nhớ", nên hai đứa ôm điện thoại mà ngắm Trăng chung. Những đêm khuya đang say giấc điệp, điện thoại rung bần bật: "Nhớ wá! Ngủ hok được nè! Dậy ngắm Trăng chung nghen!" Ai mà đi ngủ được nữa hả trời?

Eo ơi, iu Trăng thế, mà khi máu tham ăn nổi lên, vẫn giành nhau... xơi tái Trăng, vì tưởng Trăng là... cái bánh! Ặc ặc!

Rồi mùa mưa đến, Trăng hỏng thèm lên chơi, để đêm tối phủ lấy cuộc đời...

Người ấy cũng như Trăng...

Đã bao đêm một mình ngắm Trăng! Vầng Trăng lạnh lẽo đơn côi quá! Giữa bầu trời đầy sao, mà Trăng lẻ loi đến lạ! Lại rúc đầu vào gối, âm thầm giấu niềm đau đang rưng rức...

Ít gặp Trăng từ đó. Không chỉ vì bận bịu, mà một phần vì ngại đối điện với Trăng.

Một đêm tình cờ hạnh ngộ! Trăng vẫn là Trăng của ngày nào, dịu nhẹ và thuỷ chung. Ừh nhỉ! Chỉ có lòng người đen bạc, chứ vầng Trăng nào tội tình gì, mà ta đành lòng hờ hững?